Web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gerekenler: kontrol listesi

Web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gerekenlerin çoğu tasarımla ilgili değildir. Sonradan başınızı ağrıtan konular genellikle şunlar olur: sağlayıcının adına kayıtlı alan adı, her virgül için ajansa yazmak zorunda kalmak, telefonda geç açılan sayfalar, Google'da görünmeyen içerikler ya da işi bırakan bir sağlayıcının ardından ulaşılamayan kod. Aşağıdaki kontrol listesi, sözleşmeyi imzalamadan önce netleştirmeniz gerekenleri sırayla topluyor.

Hedef ve kapsam

Sitenin ne işe yarayacağını tek cümleyle söyleyemiyorsanız doğru teklif almanız da zordur. Kurumsal tanıtım, teklif ve randevu toplama, içerik yayıncılığı ve online satış; her biri farklı sayfa yapısı ve farklı entegrasyon ister.

• Ziyaretçiden ne bekliyorsunuz: aramak, form doldurmak, satın almak?
• Hangi sayfalar olacak? Ana sayfa, hizmetler, hakkımızda, iletişim, blog, ürünler…
• Kaç dilde yayın yapılacak?
• Hangi sistemlerle bağlantı gerekiyor? CRM, e-posta pazarlama, rezervasyon, ödeme, muhasebe
• Metin, görsel ve videoyu kim hazırlayacak?

Cevapları bir sayfalık bir proje özetine (brief) çevirin ve tüm sağlayıcılara aynısını gönderin. Teklifleri ancak böyle aynı kapsam üzerinden karşılaştırabilirsiniz. Yazılı kapsam, proje ortasındaki “bu teklifte yoktu” tartışmalarını da keser.

Alan adı, hosting ve kod kimde olmalı?

Alan adı, hosting, kod ve hesaplar sizde olmalı. Sağlayıcıyla yollar ayrıldığında sitenize, alan adınıza ya da verinize erişemiyorsanız sıfırdan başlamak zorunda kalabilirsiniz; bu, web projelerinde en çok zarar veren ve en kolay önlenen sorundur.

• Alan adı sizin ya da şirketinizin adına kayıtlı olmalı, yönetim paneline siz de girebilmelisiniz.
• Hosting ya da sunucu hesabı sizin adınıza açılmalı; sağlayıcıya yalnızca gereken yetki verilmeli.
• Kaynak kod ve tasarım dosyaları teslim edilmeli; özel yazılımda kodun kullanım hakları sözleşmeye açıkça yazılmalı.
• Analytics, Search Console, reklam ve e-posta hesapları işletmenize ait olmalı.
• Tema ve eklenti lisansları sizin adınıza alınmalı ya da devredilebilir olmalı.

İçerik yönetimi (CMS)

Yayından sonra metni, görseli, blog yazısını ya da kampanya sayfasını kendiniz değiştirebilmelisiniz. Her küçük düzeltme için sağlayıcıya bağımlı olmak hem zaman hem para demek.

• Hangi CMS kullanılacak? WordPress gibi yaygın bir sistem mi, özel panel mi, başlıksız (headless) bir CMS mi?
• Ekibiniz hangi içerikleri teknik bilgi olmadan düzenleyebilecek?
• Yeni sayfa eklemek, menüyü değiştirmek, blog yazısı yayınlamak ne kadar kolay?
• Panel için kısa bir eğitim ya da kullanım belgesi verilecek mi?

Yaygın bir CMS ileride başka bir sağlayıcıyla çalışmayı kolaylaştırır. Özel bir panel ihtiyaca tam oturabilir, ama kodu ve dokümantasyonu teslim alınmazsa bağımlılık yaratır.

Hız ve mobil performans

Yavaş açılan site ziyaretçiyi kaçırır ve Google'ın sayfa deneyimi ölçümlerinde de zayıf görünür. Google bu deneyimi Core Web Vitals ile ölçer ve iyi eşikleri açıkça yazar: en büyük içeriğin yüklenmesi (LCP) 2,5 saniyenin, etkileşime tepki (INP) 200 milisaniyenin, düzen kayması (CLS) 0,1'in altında olmalı. Ziyaretçinin büyük kısmı telefondan ve değişken mobil bağlantıyla geliyorsa asıl sınav orada.

• Görsellerin doğru boyutta ve modern formatlarda sunulması
• Gereksiz eklenti, betik ve ağır font dosyalarından kaçınılması
• Mobilde düzenin ve dokunma alanlarının doğru çalışması
• Core Web Vitals değerlerinin teslimden önce ölçülüp paylaşılması

Teklif aşamasında sağlayıcıya hızı nasıl ölçeceğini ve teslimde hangi değerleri göstereceğini sorun. Demo siteyi kendi telefonunuzdan, Wi-Fi'ı kapatıp mobil veriyle açın.

SEO altyapısı

Arama motorunda görünürlük içerik kadar teknik altyapıya da bağlıdır ve bu altyapıyı sonradan eklemek daha zahmetlidir. Teslimde şunların hazır olmasını isteyin:

• Her sayfa için düzenlenebilir başlık (title) ve açıklama (meta description) alanları
• Anlamlı, okunabilir URL yapısı
• Doğru başlık hiyerarşisi (H1, H2…) ve görsellerde alternatif metin
• XML site haritası ve robots.txt
• Yapılandırılmış veri (schema) desteği
• Mevcut siteyi yeniliyorsanız eski adreslerden yenilerine kalıcı (301) yönlendirmeler

Son madde en sık unutulanıdır. Google, adresleri değişen bir site taşımasında eski URL'lerin yenilerine sunucu taraflı kalıcı yönlendirmeyle bağlanmasını öneriyor; yönlendirme yapılmazsa eski sayfaların kazandığı görünürlük kaybolabilir. Hiçbir sağlayıcı belirli bir sıralamayı garanti edemez; iyi altyapı yalnızca gerekli temeldir.

KVKK, çerezler ve yasal metinler

Sitede iletişim formu, bülten kaydı, analitik ya da reklam pikseli gibi kişisel veri toplayan bir şey varsa KVKK kapsamındaki yükümlülükler başlar. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun Çerez Uygulamaları Hakkında Rehberi, kesinlikle gerekli olmayan çerezler (analitik ve reklam gibi) için açık rıza alınmasını ve bunun kullanıcının aktif onayıyla yapılmasını esas alır.

• Aydınlatma metni ve gizlilik politikası
• Çerez politikası ve zorunlu olmayan çerezleri onaydan önce çalıştırmayan bir çerez yönetim aracı
• Formlarda hangi verinin hangi amaçla toplandığına dair bilgilendirme
• Online satış yapıyorsanız 6502 sayılı Kanun kapsamında mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formu

Çerez aracını kurmak ve formları doğru yapılandırmak sağlayıcının işidir; metinlerin içeriği ise hukuki bir konudur. Metinleri bir hukuk danışmanına hazırlatın ya da kontrol ettirin.

Bakım, güvenlik ve destek

Site yayına girince iş bitmez. Yazılım güncellemeleri, güvenlik yamaları, yedekleme ve küçük düzenlemeler düzenli yapılmalı; eklentiyle çalışan sitelerde aksatılan güncellemeler güvenlik açığına dönüşür.

• Yayın sonrası bakım teklife dahil mi, ayrı mı ücretleniyor?
• Güncelleme ve yedeklemeyi kim, hangi sıklıkla yapacak?
• Site çöktüğünde ya da saldırıya uğradığında ne kadar sürede, nasıl müdahale edilecek?
• SSL sertifikası ve alan adı yenilemeleri kimin takibinde?

Teklifleri nasıl karşılaştırmalı?

Teklifleri toplam fiyata göre sıralamak yanıltır; ucuz görünen teklif içerik girişini, SEO altyapısını ya da bakımı kapsamıyor olabilir. Her teklife şu soruları sorun:

1. 01Proje özetindeki tüm sayfa ve özellikler kapsamda mı?
2. 02Tasarım özel mi hazırlanacak, hazır tema mı kullanılacak?
3. 03Kaç revizyon hakkı var, takvim nasıl işleyecek?
4. 04Alan adı, hosting, kod ve hesapların sahipliği nasıl düzenleniyor?
5. 05Yayın sonrası bakım ve destek kapsamı ne?
6. 06Sağlayıcının önceki işlerini canlı olarak inceleyebiliyor musunuz?
7. 07Ödeme aşamalara bölünmüş mü, her aşamanın teslimi tanımlı mı?

Kapsamı, takvimi ve sahipliği yazıya döken sağlayıcı uzun vadede en az sürprizi yaşatır. Cespartner da web projelerinde kapsam, takvim ve ücreti işe başlamadan yazılı belirler; alan adı, hosting ve hesaplar sizin adınıza açılır, kod ve belgeler size teslim edilir.